ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki protestoların 17. gününde, 2.500'den fazla kişinin hayatını kaybettiği olaylara ilişkin dikkat çekici bir açıklama yaptı. Trump, İran halkını "resmi kurumları ele geçirme" çağrısı yaparak, "Yardım yolda" mesajı verdi. Bu gelişmelerin ardından, ABD'nin İran'a karşı hangi adımları atabileceği ve dini lider Ali Hamaney'in hedef olup olmayacağı merak konusu oldu. İngiliz Telegraph gazetesinin analizine göre, Trump'ın önünde dört temel seçenek bulunuyor.
Olası ABD Müdahale Senaryoları
ABD'nin İran'a yönelik olası müdahale seçenekleri, sembolik saldırılardan siber operasyonlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Bu seçeneklerin her birinin kendi içinde taşıdığı riskler ve potansiyel sonuçlar bulunuyor.
Sembolik Saldırılar
Trump yönetiminin değerlendirdiği ilk seçenek, sembolik saldırılar. Bu tür bir eylem, ABD liderinin daha önce defalarca dile getirdiği, protestoculara yönelik şiddet durumunda İran'ı vurma vaadini yerine getirme amacı taşıyor. Hedefler arasında Devrim Muhafızları Ordusu'na ait üsler, füze tesisleri veya Tahran'daki resmi binalar yer alabilir. Ancak bu tür saldırıların, ABD'nin ciddi bir niyet taşımadığı mesajını verebileceği ve istenmeyen sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
Geniş Kapsamlı Bombardıman
Bir diğer seçenek ise İran'a yönelik süreklilik arz eden, geniş kapsamlı bir bombardıman. Bu strateji, daha uzun soluklu bir operasyonu gerektiriyor ve sadece karargahları değil, Devrim Muhafızları ile Besiç güçlerinin kullandığı çok sayıda üssü hedef almayı amaçlıyor. Bu tür bir saldırının rejimi zayıflatabileceği düşünülse de, ABD'nin bölgedeki uçak gemisi gücünün yetersizliği ve ev sahibi ülkelerin olası misilleme korkusuyla üslerini kullanma izni vermeme ihtimali operasyonel zorluklar yaratabilir. Uzmanlar, böylesi bir bombardımanın bile sokaklardaki rejim şiddetini durdurmada yetersiz kalabileceği görüşünde.
Hamaney'e Yönelik Müdahale
Bazı ABD çevreleri, müdahale veya müdahale tehdidinin rejimi geri adım atmaya zorlayabileceğini düşünüyor. Rejim içindeki birçok ismin, yaptırımlar kalkmadan ekonomik krizin çözülemeyeceğinin farkında olduğu belirtiliyor. Ancak İran dini lideri Ali Hamaney'in sert tutumu, bu mesajın kendisine ulaştığını göstermiyor. Bu nedenle, sürecin önündeki "asıl engel" olarak görülmesi halinde Hamaney'e yönelik bir kaçırma veya suikast senaryosu gündeme gelebilir. Uzmanlar, bu tür bir adımın Ortadoğu'da Şiiler arasında geniş çaplı bir savaşı tetikleyebileceği ve bölgedeki ABD askerleri için ciddi bir tehdit oluşturabileceği konusunda uyarıyor.
Siber Saldırılar
ABD'nin İran'a yönelik atabileceği bir diğer adım ise siber saldırılar. Bu seçenek, ABD'nin İran'da bir "bataklığa saplanmasını" önlemek için uygun bir yol olarak görülüyor. Siber saldırılarla rejimin iletişim karartması kırılarak aktivistlerin dış dünya ile bağlantı kurması ve eylemlerini koordine etmesi sağlanabilir. Ayrıca, protestoları bastıran yetkililerin susturulması da hedeflenebilir. ABD Başkanı Trump, İran'daki internet kesintisiyle ilgili olarak Starlink'in devreye alınması konusunu Elon Musk ile görüşeceğini belirtti. Bu, siber saldırıların bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Olası Riskler ve Bölgesel Tepkiler
Washington yönetiminin İran'a karşı atacağı adımlar, İran toplumunda beklenmedik tepkilere yol açabilir. ABD müdahalesi, İranlıların ortak düşmana karşı birleşmesine ve halkın öfkesinin rejimden ABD'ye kaymasına neden olabilir. Bu durum, ABD için en büyük risklerden biri olarak görülüyor.
Öte yandan, Wall Street Journal'ın haberine göre, Körfez ülkeleri, özellikle Suudi Arabistan, Trump yönetimini İran'a yönelik olası bir saldırıdan vazgeçirmeye çalışıyor. Bu ülkeler, böyle bir saldırının petrol piyasalarını sarsacağı ve ABD ekonomisine de zarar vereceği konusunda uyarıyor.
Protestolarda Son Durum
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından yayımlanan rapora göre, protestolar nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 2.550'ye yükseldi. Bu kişilerin 2.403'ü gösterici, 147'si ise emniyet güçlerine bağlıydı. Raporda ayrıca, 1.134 kişinin yaralandığı ve 18.434 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. Bu rakamlar, olayların ciddiyetini ve insani boyutunu gözler önüne seriyor. İran'daki durum, uluslararası toplumun dikkatle takip ettiği hassas bir konu olmaya devam ediyor. Bu gelişmelerin Ortadoğu'daki dengeleri nasıl etkileyeceği ise belirsizliğini koruyor.
