Gazeteci Fatih Altaylı'nın, Cumhurbaşkanı'na yönelik tehdit suçlamasıyla yargılandığı davada mahkeme, gerekçeli kararını açıkladı. Altaylı, 26 Kasım'da görülen duruşmada 4 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırılmış ve tutukluluk halinin devamına karar verilmişti. İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi, kararında Altaylı'nın YouTube kanalındaki konuşmalarının, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın suikasta uğrayabileceği veya öldürülebileceği yönünde bir tehdit içerdiğini belirtti. Mahkeme, bu söylemlerin ifade özgürlüğü sınırlarını aştığına hükmetti.
Mahkeme Gerekçeli Kararında Neler Yer Aldı?
Mahkemenin gerekçeli kararında, Fatih Altaylı'nın YouTube'daki söylemlerinin Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yönelik bir tehdit oluşturduğu vurgulandı. Sunucu ile Altaylı arasındaki diyalogların incelendiği belirtilen kararda, konuşmaların Erdoğan'ın yeniden cumhurbaşkanı seçilmesine ilişkin değerlendirmeler içerdiği ifade edildi. Mahkeme, Altaylı'nın bu içeriği uluslararası bir platform olan YouTube üzerinden herkese açık bir şekilde paylaştığını ve kanalının bir milyondan fazla abonesi olduğunu belirtti. Bu durumun, Altaylı'nın tehdit söylemini yayma kastını taşıdığına işaret etti.
İfade Özgürlüğü ve Sınırları Tartışması
Kararda, Altaylı'nın gazeteci olması ve savunmasında söylemlerinin basın ve ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı yönündeki iddiaları da değerlendirildi. Mahkeme, bu noktada Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2007 tarihli bir kararına atıfta bulundu. Haber verme hakkının hukuka uygun kullanılabilmesi için dört temel ölçüt sıralandı: haberin gerçek, güncel olması, verilmesinde kamu yararı bulunması ve haberin veriliş biçimi ile özü arasında düşünsel bir bağ olması.
Mahkeme, ifade ve basın özgürlüğünün de diğer temel haklar gibi sınırsız olmadığını belirtti. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 10/2. maddesi başta olmak üzere ulusal ve uluslararası mevzuatta bu özgürlüklerin sınırlandırılabileceği vurgulandı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) bu konudaki denetim mekanizmasına da değinildi. Ulusal makamların, ifade özgürlüğünü sınırlarken şu hususları gözetmesi gerektiği belirtildi:
- Sınırlamanın kanunda öngörülmüş olması ve açıkça tanımlanması.
- Sınırlamanın AİHS'nin 10/2. maddesinde belirtilen meşru amaçlara uygun olması.
- Sınırlamanın çağdaş demokratik toplumun gereklerine uygun olması.
- Sınırlamada aşırıya kaçılmaması, orantılı ve ölçülü olunması.
Kararda, "meşru amaç" kavramının kamu güvenliği, toplumsal ahlak ve yasada belirtilen diğer durumları kapsadığı ifade edildi. "Çağdaş demokratik toplumun gerekleri" ise, toplumun ilgisini çeken, güncel ve kamunun yararını gözeten tartışmaların yapılması, halkı kin ve düşmanlığa sevk etmemesi, şiddete teşvik etmemesi, nefret veya ayrımcılık içermemesi, suçu ve suçluyu övmemesi, terör veya ayrılıkçı hareketleri yüceltmemesi ve başkalarının kişilik haklarını zedelememesi gibi ilkeler olarak açıklandı.
"Çağdaş Ülkelerin Çoğunda İftira ve Onur Zedeleyici Sözler Cezalandırılmakta"
Mahkeme, doktrinde üye devletlerin aynı ölçütleri benimsemesi gerektiği savunulsa da, değer yargılarının ülkeden ülkeye değiştiğini kaydetti. Kararda, birçok çağdaş ülkede iftira, onur ve saygınlığı zedeleyici sözler, müstehcen içerikler, savaş kışkırtıcılığı, hukuk düzenini cebirle değiştirmeye yönelik ifadeler, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik beyanların düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmediği ve suç sayıldığı belirtildi. Bu tür ifadelerin cezalandırıldığı vurgulandı.
Basının, toplumu bilinçlendirme, doğru bilgilerle donatma, kamuoyunu aydınlatma ve yöneticileri denetleme görevini yerine getirirken, açıklama, eleştiri ve değer yargısı biçimindeki bilgilerin gerçek ve güncel olması, kamu yararı taşıması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bağ bulunması ve küçültücü sözler kullanılmaması gerektiği ifade edildi. Mahkeme, Fatih Altaylı'nın söylemlerinin, hukuk düzenini cebir yoluyla değiştirmeye yönelik, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik ifadeler kapsamında kaldığına dikkat çekti. Bu nedenle, bu söylemlerin basın ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmediği ve şiddete teşvik edici nitelikte olduğu sonucuna varıldığı belirtildi.
