ABD'nin Teksas eyaletinde Başsavcı Ken Paxton, akıllı televizyon üreticisi Samsung, LG, Sony, Hisense ve TCL'ye karşı önemli bir dava başlattı. Paxton, bu markalara ait televizyonların, kullanıcıların izni olmadan izleme alışkanlıklarını gizlice takip ederek kişisel verileri topladığını iddia ediyor. Başsavcılık, şirketlerin Otomatik İçerik Tanıma (ACR) adı verilen bir teknolojiyle yasa dışı veri topladığını öne sürüyor. Bu teknoloji, kullanıcıların farkında olmadan çalışan ve "görünmez bir dijital istilacı" olarak tanımlanıyor.
ACR Teknolojisiyle Gizli Veri Toplama İddiaları
Dava dilekçelerine göre, ACR yazılımı televizyon ekranının her 500 milisaniyede bir ekran görüntüsünü alabiliyor. Bu sayede izleme faaliyetleri gerçek zamanlı olarak takip ediliyor. Toplanan bu hassas bilgiler, kullanıcıdan hiçbir onay alınmadan doğrudan şirketlere iletiliyor. Elde edilen veriler daha sonra platformlar arası hedefli reklamcılık için satılıyor. Bu durum, kullanıcıların gizliliğini ciddi şekilde tehlikeye atıyor. Hatta şifreler ve banka bilgileri gibi çok daha hassas verilerin de risk altında olduğu belirtiliyor.
Şirketlerin Tüketici Verilerine "Doyumsuz İştahı"
ACR teknolojisi sayesinde şirketler, tüketicilerin hangi yayın platformlarını, kablolu TV kanallarını veya oyun konsolları ve Blu-ray oynatıcılar gibi bağlı cihazları kullandığını gizlice izleyebiliyor. Bu verilerle detaylı davranış profilleri oluşturuluyor. Davalarda, şirketlerin Teksas Aldatıcı Ticari Uygulamalar Yasası'nı ihlal ettiği ileri sürülüyor. Eyalet yönetimi, her bir ihlal için 10 bin dolara kadar tazminat talep ediyor. Özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişileri etkileyen ihlallerde ise bu miktar 250 bin dolara kadar çıkabiliyor. Dava sonuçlanana kadar ACR verilerinin toplanması, paylaşılması ve satılmasının durdurulması da isteniyor.
Teksas yönetimi, kişiselleştirilmiş içerik ve hedefli reklam sunmanın, tüketiciler hakkında bu denli geniş çaplı veri toplamayı meşru kılamayacağını savunuyor. Dava dilekçelerinde, şirketlerin "tüketici verisine olan doyumsuz iştahının makul ihtiyaçların çok ötesine geçtiği" ve bu istilacı veri toplama yönteminin yalnızca reklam gelirlerini artırmaya hizmet ettiği vurgulanıyor. Bu durum, oturma odalarımızın birer gözetleme sistemine dönüşme tehlikesini gözler önüne seriyor.
Gizlilik Riskleri ve Kullanıcı Onayı Sorunu
Akıllı televizyonların gizlilik riskleri ilk kez gündeme gelmiyor. Dijital Demokrasi Merkezi adlı sivil toplum kuruluşu, geçtiğimiz yıl yayımladığı bir raporda, "bağlantılı televizyon dünyasında izleyici gözetiminin artık doğrudan televizyon cihazlarının içine yerleştirildiğini" belirtmişti. Raporda, üreticilerin veri toplama aracılığıyla dijital pazarlamanın merkezine dönüştüğü ifade ediliyor. Şirketlerin ACR teknolojisini "kullanıcı onayına dayalı" olarak sundukları iddia edilse de, bu sistemin televizyonların ilk kurulumuna entegre edildiği ve izleme ile veri paylaşımının kapsamının yeterince açık anlatılmadığı vurgulanıyor. Bu nedenle çoğu tüketicinin, hizmeti kabul ederken karşılaşabileceği risklerin farkında olmadığı belirtiliyor. Bu durum, kullanıcıların veri gizliliği konusunda yeterince bilgilendirilmediğini gösteriyor.
Çin Bağlantılı Şirketlere Özel Vurgu
Başsavcı Paxton, açıklamasında özellikle Çin merkezli Hisense ve TCL'ye özel bir vurgu yaptı. Bu şirketlerin Çin bağlantılarının, Çin Ulusal Güvenlik Yasası nedeniyle ek riskler barındırdığı ve Pekin yönetiminin ABD'li tüketicilere ait verilere erişim imkanı doğurabileceği öne sürüldü. Paxton, "Özellikle Çin Komünist Partisi ile bağlantılı şirketlerin, Amerikalıların kendi evlerindeki cihazları yasa dışı şekilde kaydetmeye hakkı yok. Televizyon sahibi olmak, kişisel bilgileri Büyük Teknoloji şirketlerine ya da yabancı aktörlere teslim etmek anlamına gelmemeli" şeklinde konuştu. Dava dilekçelerinde, söz konusu televizyonların "sadece birer eğlence aracı olmadığı, milyonlarca Amerikan evinde bulunan birer kitlesel gözetim sistemi hâline geldiği" iddia ediliyor. Kullanıcılara izleme deneyimini geliştireceği söylenen sistemlerin, gerçekte izlenen her şeyi takip edip analiz ettiği ve bu bilgileri ticari kazanç için sattığı savunuluyor.
Kullanıcıların Vazgeçmesi Zorlaştırılıyor
Dava dosyalarında, şirketlerin kullanıcıdan anlamlı bir onay almadığı da vurgulanıyor. Özellikle Samsung'a yönelik şikayetlerde, ACR sisteminin karmaşık ve hukuki dili ağır metinler arasına gizlendiği, bu durumun gerçek bir rıza oluşturmadığı savunuluyor. Kullanıcıların gizlilikten vazgeçmek için tek bir tıklamayla onay vermeye yönlendirildiği, buna karşılık veri takibini kapatmak isteyenlerin ise çok sayıda menü ve ayar arasında dolaşmak zorunda kaldığı belirtiliyor. Dava metnine göre, Samsung akıllı televizyonlarda ACR ve ilgili reklam takibini tamamen devre dışı bırakmak için farklı menülerde yer alan en az iki ayrı ayarın kapatılması gerekiyor. Buna karşın, ilk kurulum sırasında kullanıcıların önüne tek bir "Hepsini kabul ediyorum" butonu çıkarılıyor. Bu durum, kullanıcıların akıllı TV'lerdeki gizlilik ayarlarını yönetirken karşılaştığı zorlukları gözler önüne seriyor. Bu tür uygulamalar, tüketicilerin temel haklarını ihlal etme potansiyeli taşıyor ve teknoloji dünyasında daha şeffaf uygulamaların gerekliliğini ortaya koyuyor.
