ABD merkezli haber platformu Axios, üst düzey ABD'li yetkililere dayandırdığı özel haberinde, Başkan Donald Trump'ın geçen hafta İran'a yönelik bir askeri operasyon emri vermeye çok yaklaştığını iddia etti. Habere göre, diplomatik temasların ve müttefiklerin endişelerinin devreye girmesiyle Trump, son anda saldırı kararından vazgeçti. Bu durum, bölgedeki gerilimin tırmanmasını engelledi.
Diplomatik Baskı ve Müttefiklerin Endişeleri
Axios'un haberine göre, Trump yönetimi, İran'daki protestoların ardından olası bir askeri müdahale için hazırlık yapıyordu. Beyaz Saray'da yapılan üst düzey toplantılarda, ordunun hızla harekete geçmeye hazır olduğu belirtildi. Ancak, ABD'nin bölgedeki kilit müttefikleri olan İsrail ve Suudi Arabistan, olası bir saldırıya karşı ciddi endişelerini dile getirdi. Bu endişeler, Trump'ın kararını etkileyen önemli faktörlerden biri oldu.
Gizli Görüşmeler ve Taahhütler
Haberde, sürecin dönüm noktalarından birinin, ABD'nin İran Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasında gerçekleşen gizli bir görüşme olduğu vurgulandı. Bu görüşmede Erakçi'nin, İran'daki göstericilere yönelik infazların durdurulacağına dair bir taahhütte bulunduğu belirtildi. Bu taahhüt, Trump'ın saldırı emrini iptal etmesinde kilit rol oynadı.
Bu diplomatik temaslar sırasında, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump'a İsrail'in İran'ın olası bir misillemesine hazır olmadığını ve önerilen ABD planının yeterli güce sahip olmadığını iletti. Benzer şekilde, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman da konuya ilişkin derin endişelerini paylaştı. Bu geri bildirimler, Trump'ın karar alma sürecinde önemli bir yer tuttu.
Lojistik Engeller ve Pentagon'un Rolü
Trump'ın saldırı emrini durdurmasında etkili olan bir diğer faktör ise Amerikan askeri birliklerinin lojistiğindeki olası aksaklıklardı. Birliklerin Karayipler ve Asya'ya kaydırılması, Orta Doğu'daki operasyonlar için hazırlık sürecini karmaşık hale getirebilirdi. Pentagon'un bu lojistik durumu göz önünde bulundurarak, Orta Doğu için olası askeri seçenekleri sınırlandırdığı belirtildi. Trump'ın da bu durumu dikkate alarak daha temkinli bir yaklaşım sergilediği ifade edildi.
Bu gelişmeler ışığında, ABD'li yetkililer, Çarşamba öğleden sonra itibarıyla Trump'tan İran'a yönelik bir saldırı emrinin gelmeyeceğinin kesinleştiğini belirtti. Bu karar, bölgedeki tansiyonun düşürülmesine katkı sağladı.
İran'daki Gösteriler ve İnsan Hakları Durumu
İran'da yaşanan protestolar, 28 Aralık 2025'te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesiyle başladı. Tahran Büyük Çarşı'daki esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar, ülke yönetimini internet erişimini engellemeye itti.
İranlı yetkililerden olaylarda hayatını kaybeden veya yaralananların toplam sayısı hakkında net bir açıklama gelmezken, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde 3 bin 308 kişinin hayatını kaybettiğini ve 24 bin 266 kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Bu rakamların teyit edilme sürecinden kaynaklanan bir artış olduğu belirtiliyor. Gösteriler, birkaç gündür sona ermiş durumda.
Bu olaylar, uluslararası kamuoyunda insan hakları ihlallerine ilişkin endişeleri artırdı. İran'ın iç durumu ve uluslararası ilişkileri, bölgedeki dengeler açısından kritik önem taşımaya devam ediyor.
