ABD ve İran arasında 107 gün süren savaşın sona ermesi için mutabakata varıldı. Cuma günü yetkililer İsviçre'de temsili imza töreni sonrası ileri müzakerelerin ilk toplantısını yapacak.
ABD Başkanı Trump'ın Açıklaması
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran'la mutabakat zaptının elektronik olarak imzalandığını G7 Zirvesi için gittiği Fransa'da açıkladı. Trump, zirve öncesi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmesinde İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağını tekrarladı. Tahran yönetiminin bunu kabul ettiğini söyledi. ABD Başkanı, İran ile iyi ilişkilere sahip olmak istediklerini belirtirken, aksi halde her şeyin başa döneceğini aktardı.
İmza Töreni ve Teknik Müzakereler
Trump, anlaşmayı imzalamak için cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentine Başkan Yardımcısı James David Vance'in gideceğini açıkladı ve kendisinin de katılabileceğini söyledi. Trump, "Metin imzadan sonra yayınlanacak" dedi. ABD Başkanı, İran'a yönelik yaptırımların kalkmasının da Tahran'ın sergileyeceği tavra bağlı olduğunu kaydetti.
İmza Töreni ve İran'ın Açıklaması
Amerikan basınına konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili de mutabakat zaptını İran tarafından Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf'ın imzaladığını açıkladı. ABD'li yetkili, "Galibaf'ın İran Dini Lideri Mücteba Hamaney tarafından imza için yetkilendirildiği görüşündeyiz." dedi. Yetkili, mutabakat metninin Hürmüz Boğazı'nın derhal açılması ve ABD'nin İran ablukasının kaldırılmasını öngördüğünü aktarırken, "Teknik müzakereler bu hafta başlayacak" açıklamasını yaptı.
İsrail'in Açıklaması
Diğer yandan İsrail'in Lübnan'dan çekilmesinin anlaşma maddelerinden biri olmadığı vurgulandı. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da "İsrail'i yok olmaktan kurtardık ancak mücadelemiz sona ermedi." dedi. Netanyahu, Lübnan'daki güvenlik bölgesinde kalmayı sürdüreceklerini belirtirken, "Bölgedeki tehditleri engellemeye devam edeceğiz." ifadesini kullandı.
Hürmüz Boğazı'nın Önemi
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alıyor. Boğazın bir yakasında Umman, diğer yakasında İran bulunuyor. Boğazın en dar yeri, 33 kilometre genişliğinde. Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli su yollarından biri. Petrol ticaretinin beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor. OPEC üyesi Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak, Asya ülkelerine ham petrol ticaretinin önemli bölümünü Hürmüz'den ihraç ediyor.
Normale Dönüş Süreci
Uzmanlara göre normale dönüş aylar alabilir. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre, savaş öncesi Boğaz'dan her gün 140'a yakın gemi geçiyordu. Günlük geçiş rakamı, savaş sonrası aylık geçiş rakamına dönüştü. Hürmüz'de en büyük soru işareti mayınların nasıl ve ne zaman temizleneceği. Bunun yanında Körfez'deki enerji şirketlerinin yeniden üretim planlaması yapması gerekecek. Her şey yolunda giderse limanlar bir anda yoğunlaşabilir. Bu da gemilerin yine haftalarca beklemesine neden olabilir.
İran Gemileri Abluka Bölgesi'nden Sorunsuz Geçti
Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın varılan mutabakatın ardından deniz ablukasının kaldırılması emrini verdiği ve birkaç İran gemisinin abluka bölgesinden sorunsuz geçtiği kaydedildi. Haberde bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan başka bir geminin açık sulardan İran limanlarına doğru, İran petrolü taşıyan bir tankerin de Umman Denizi'ni geçerek ihraç edileceği limana doğru hareket ettiği bilgisi paylaşıldı.