Giriş
İran'ın Pekin Büyükelçisi Abdulrıza Rahmani Fazli, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yeni hizmet bedelleri uygulanacağını duyurdu. Açıklama, Pekin'de düzenlenen Dünya Barış Forumu'nda yapıldı. Çin ve diğer dost ülkelere özel kolaylıklar sunulacağı bildirildi. Yeni düzenlemeler, Umman ile ortak bir çerçevede yürütülecek.
Yeni Düzenlemelerin Detayları
Hizmet Bedelleri ve Amaçları
Fazli, alınacak ödemelerin geçiş ücreti veya vergi olmadığını belirtti. Amaç, geçiş güvenliğini sağlamak, gemileri denetlemek ve yoğun deniz trafiğinin çevreye etkilerini azaltmaktır. Boğaz, İran'ın kara sularının bir parçası olarak tanımlandı.
Umman ile Ortak Çalışmalar
İran ve Umman, stratejik su yolunun yönetimi için ortak bir komite kurdu. Bu komite, hizmet bedellerinin belirlenmesinde ve denetim süreçlerinde işbirliği yapacak. Pozitif bir adım olarak değerlendiriliyor.
ABD ile Anlaşmalar
Geçici bir anlaşma kapsamında, ticari gemilerin boğazdan 60 gün ücretsiz geçmesi planlanmıştı. Kalıcı anlaşma müzakereleri sürerken, ABD yönetimi nihai mutabakatta İran'ın geçiş ücreti almasına izin vermeyeceğini açıkladı. Şubat ayı çatışmalarının ardından boğaz kapatılması, enerji fiyatlarını yükseltti.
Enerji Piyasalarına Etkileri
Hürmüz Boğazı, küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının beşte birini taşıyor. Çatışmalar sonrası kritik bir güvenlik meselesi haline geldi. OPEC+ toplantısında, ağustos ayından itibaren günlük üretim hedefleri 188 bin varil artırıldı. Brent petrol vadeli işlemleri 0,47% düşerek 71,78 dolara geriledi; WTI 0,29% kayıp ile 68,49 dolara indi.
OPEC petrol üretimi, haziran ayında önceki aya göre 3,3 milyon varil artarak 19,43 milyon varile ulaştı. Körfez ülkelerinin ihracatı da 3 milyon varilden fazla yükseldi, ancak savaş öncesi seviyelerin %40 altında kaldı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC üyeliğinden ayrılması ve Rusya'nın batı limanlarından ihracatının rekor seviyelere ulaşması da piyasayı etkiledi.
Sonuç
İran'ın Hürmüz Boğazı'nda yeni hizmet bedelleri, bölgesel güvenlik ve çevre korumasını hedefliyor. Ancak uluslararası anlaşmalar ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, bu adımın uzun vadeli etkilerini belirsiz kılıyor.