İran'da 28 Aralık 2025'te başlayan ve kısa sürede ülkenin birçok noktasına yayılan protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 29'a yükseldi. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından yapılan son açıklamaya göre, olaylar sırasında toplam 26 bin 15 kişi gözaltına alındı. Güvenlik güçlerinden ise 180 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi.
Protestoların Kapsamı ve Nedenleri
Ekonomik Sorunlar ve Döviz Kuru Tepkisi
İran'daki gösteriler, ülkenin yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve derinleşen ekonomik sorunlar üzerine patlak verdi. Olaylar ilk olarak Tahran'ın tarihi Büyük Çarşı'sındaki esnafın başlattığı protestolarla başladı. Kısa sürede bu tepki, ülkenin farklı şehirlerine sıçradı.
Şiddetlenen Olaylar ve İnternet Kesintisi
Özellikle başkent Tahran'da 8 Ocak'ta protestoların şiddetlenmesi üzerine ülke yönetimi, geniş çaplı bir internet erişimini engelleme kararı aldı. Bu durum, bilgi akışını kısıtlamayı ve olayların yayılmasını önlemeyi amaçlıyordu. Son günlerde ise internet erişiminin kısmen ve sınırlı bir şekilde yeniden sağlandığı gözlemleniyor.
Uluslararası Gözlem ve Resmi Açıklamalar
HRANA'nın Güncel Verileri
ABD'nin Virginia eyaletinde merkezli olan HRANA, olaylara ilişkin veri toplama çalışmalarını sürdürüyor. Ajans, dünkü raporunda ölü sayısını 3 bin 919 olarak duyurmuştu. Güncellenen son verilere göre, bu sayı 4 bin 29'a ulaştı. HRANA, daha fazla olayı doğruladığını ve bu nedenle sayıları güncellemeye devam ettiğini belirtiyor.
İran Yetkililerinden Farklı Rakamlar
İranlı yetkililer ise gösterilerde hayatını kaybeden veya yaralananların toplam sayısına ilişkin henüz kapsamlı bir açıklama yapmadı. Ancak, güvenlik güçlerinden 3 bin 700'den fazla kişinin yaralandığı bilgisi paylaşıldı. Ayrıca, terör örgütleriyle bağlantılı olduğu iddia edilen veya olayları provoke ettiği öne sürülen 3 bin kişinin gözaltına alındığı duyuruldu.
Liderlikten Suçlamalar
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak'ta yaptığı bir açıklamada, protestolar sırasında "İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin büyük hasara yol açtığını" ve "birkaç bin insanı öldürdüğünü" iddia etti. Bu açıklama, olayın uluslararası boyutlarına dair farklı bir bakış açısı sunuyor.
Olayların Etkisi ve Geleceği
İran'daki protestolar, ülkenin ekonomik ve sosyal yapısı üzerinde önemli etkiler yarattı. Gözaltı ve can kaybı sayılarının yüksekliği, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. HRANA gibi bağımsız gözlemcilerin güncellediği veriler, olayın boyutlarını anlamak açısından kritik önem taşıyor. İran hükümetinin resmi açıklamaları ile bağımsız kaynakların verileri arasındaki farklar, olayın tam olarak anlaşılmasını zorlaştırıyor. Bu gelişmelerin İran'ın gelecekteki siyasi ve ekonomik istikrarı üzerinde uzun vadeli etkileri olması bekleniyor.