Suriye'de yeni hükümetin kurulmasının ardından, ülkedeki DAEŞ'li teröristlerin durumu uluslararası güvenlik gündeminde üst sıralara yerleşti. ABD yönetimi, DAEŞ kamplarının güvenliğini sağlamak amacıyla Suriye hükümeti ile işbirliği yapma kararı aldı. Bu süreçte, daha önce kampların yönetimini üstlenen YPG uzantılı Suriye Demokratik Güçleri (SDG) devre dışı bırakılarak, sorumluluk Suriye ordusuna devredildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın 21 Ocak'ta gerçekleştirdiği görüşme, Şam yönetimi ile terör örgütü YPG/SDG arasındaki ateşkes anlaşmasını ve DAEŞ mensuplarının Irak'a nakledilmesini ele aldı. Bu görüşmelerin ardından, DAEŞ'li teröristlerin Irak'a transferi hız kazandı.
Kampların Yönetimi Suriye Ordusuna Devredildi
CENTCOM'un sosyal medya hesabından yapılan açıklamaya göre, Amiral Brad Cooper, Suriye hükümeti ile YPG/SDG arasındaki ateşkesin önemini vurguladı. Ayrıca, Suriye'deki DAEŞ üyelerinin koordineli bir şekilde Irak'a transfer edilmesinin gerekliliği de görüşüldü. Bu adım, bölgedeki güvenlik dengelerini yeniden şekillendirecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
DAEŞ Varlığı İki Ana Yapıda İnceleniyor
Suriye'deki DAEŞ varlığı, iki temel başlık altında inceleniyor: Birincisi, tutuklu bulunan teröristler; ikincisi ise bu teröristlerin ailelerinin barındığı kamplar. Bu ayrım, operasyonel planlamada ve güvenlik stratejilerinde önemli bir rol oynuyor.
Yoğun Terörist Transferleri Devam Ediyor
Son dönemde terörist transferlerinde ciddi bir artış gözlemleniyor. Geçtiğimiz hafta 150 terörist cezaevlerinden alınarak Irak'a nakledildi. Pazar günü ise yüksek güvenlik önlemleri altında 300 terörist daha Suriye dışına çıkarıldı. Bu transferler, bölgedeki terörist varlığının azaltılmasına yönelik uluslararası çabaların bir parçası olarak görülüyor.
8 Bin 400 DAEŞ'li Terörist ve 35 Bin Aile Bireyi
ABD Savunma Bakanlığı verilerine göre, Suriye'de yaklaşık 8 bin 400 DAEŞ'li terörist bulunuyor. Bu teröristlerin aileleri ve çocuklarından oluşan tahmini 35 bin kişilik bir nüfus da ülkedeki kamplarda barınıyor. Kamplardaki ailelerin kesin sayısı ise henüz bilinmiyor. Bu durum, insani ve güvenlik boyutlarıyla karmaşık bir tablo ortaya koyuyor.
70 Ülkeden Vatandaşlar DAEŞ Bünyesinde
ABD Savunma Bakanlığı'nın ocak ayında yayınladığı bir bilgi notuna göre, "Bekleyen İŞİD Ordusu" olarak adlandırılan terörist varlığının içinde 70 farklı ülkenin vatandaşı bulunuyor. Bu durum, terör örgütünün küresel bir ağa sahip olduğunu ve mücadelenin uluslararası işbirliğini gerektirdiğini gösteriyor. Tahmini 8 bin 400 DAEŞ'li teröristin yaklaşık 3 bininin Irak vatandaşı olduğu düşünülüyor. Ayrıca, 70 civarında ABD vatandaşı DAEŞ mensubunun da Suriye'de tutuklu bulunduğu belirtiliyor.
Kamplardaki Durum: El Hol ve El Roj
ABD Kongresi raporlarına göre, Suriye'deki iki ana kamp öne çıkıyor. Sivillerin barındığı El Hol kampında 28 bin 400 kişi bulunuyor. Bu kişilerin yüzde 51'i Suriyeli, yüzde 28'i ise Iraklı. El Roj kampında ise 2 bin 400 kişi yer alıyor ve bu kişilerin yüzde 92'si Irak ve Suriye dışındaki ülkelerin vatandaşı. Bu kamplardaki demografik yapı, gelecekteki güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor.
Çocuklar Geleceğin Hedefi Olabilir
El Hol kampı gibi büyük yerleşim yerlerinde, 12 yaş altı çocukların nüfusun yarısından fazlasını oluşturduğu belirtiliyor. UNICEF, ailesi olmayan bu çocukların gelecekte terörist grupların kontrolüne geçebileceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, uzun vadeli rehabilitasyon ve önleme stratejilerinin önemini ortaya koyuyor.
Geçmişteki Saldırılar ve Firar Girişimleri
DAEŞ'liler yakın tarihte büyük bir olaya karışmamış olsalar da, 2022 yılında Ghweiran gözaltı tesisine yapılan saldırı ve firar girişimi, güvenlik zafiyetlerini gözler önüne serdi. SDG ile Suriye ordusu arasındaki çatışmalar sırasında, bazı kaynaklara göre 1500, bazılarına göre ise 150 DAEŞ'li teröristin hapishanelerden serbest bırakıldığı iddia edildi. Suriye hükümeti, bu durumdan SDG'yi sorumlu tutarak, 90 teröristin yeniden tutuklandığını açıkladı.
Hapishaneler Türkiye Sınırına Yakın Konumda
Haseke Sanayi Hapishanesi ve Kamışlı'daki Alaya Hapishanesi'nde toplam 5 bin teröristin bulunduğu tahmin ediliyor. Bu bölgelerin kontrolü SDG tarafından yapılıyordu. Irak hükümeti sözcüsü Bassem al-Awadi, Bağdat'ın şu ana kadar Suriye'nin kuzeydoğusundan transfer edilen 150 IŞİD unsurunu teslim aldığını belirtti. Yabancıların ülkelerine iadesi ve Iraklıların yargılanması için uyruk belirleme çalışmaları devam ediyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de, "İslam Devleti" örgütüne mensup yabancı savaşçıların Irak'ta geçici olarak gözaltına alınacağını duyurdu.
Milyonlarca Dolarlık Yardım Programları Devam Ediyor
ABD Kongresi raporlarına göre, ABD hükümeti uzun süredir Suriye'deki DAEŞ varlığı konusunda güvenlik endişesi taşıyor. 2014 yılından bu yana Savunma Bakanlığı'nın IŞİD Karşıtı Eğitim ve Donanım Fonu (CTEF) aracılığıyla finanse edilen Suriye Eğitim ve Donanım programı, Suriye Demokratik Güçleri (SDF) ve Suriye Federal Ordusu (SFA) gibi yerel ortak güçleri destekleyerek DAEŞ'in yenilgisini sürdürmeyi amaçlıyor. ABD'nin 2025 mali yılı için talep ettiği 147,9 milyon dolarlık CTEF fonu, bu programların devamlılığını sağlıyor. Bu maliyetler arasında eğitim, teçhizat, lojistik destek, maaşlar ve bakım yatırımları yer alıyor. Bu kapsamda, RAND Corporation gibi araştırma kuruluşları da bölgedeki durumu analiz eden raporlar yayımlamaktadır.