Resmi Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelik değişikliği ile birlikte, araç plakalarında yaşanan karışıklıklara son verilmesi hedefleniyor. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik'in 31. maddesine eklenen yeni fıkra, özellikle APP görünümlü plakalarda Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu'nun (TŞOF) sorumluluğunu netleştiriyor. Bu düzenleme sayesinde, yönetmeliğe uygun olmayan ve TŞOF'a bağlı birimler tarafından basılan plakalar, herhangi bir ek ücret talep edilmeksizin değiştirilecek.
APP Plaka Tartışmalarına Son Nokta
Uzun süredir gündemde olan ve araç sahipleri arasında kafa karışıklığına yol açan APP (Amerikan Plaka) görünümlü plakalarla ilgili yeni bir dönem başlıyor. İçişleri Bakanlığı'nın aldığı karar doğrultusunda, trafik ekiplerince yönetmeliğe aykırı olduğu tespit edilen plakalar, plaka basım talep belgesi aranmaksızın, yetkili kuruluşlar tarafından ücretsiz olarak yenilenecek. Bu durum, araç sahiplerinin mağduriyetini gidermeyi amaçlıyor.
Yönetmelik Değişikliğinin Detayları
Resmi Gazete'de yer alan yeni maddeye göre, "Plaka basmaya yetkili kuruluş tarafından bu yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka basıldığının trafik kolluğu tarafından tespiti halinde, tescil plakasının tekrar basımı için plaka basım talep belgesi aranmaz. Bahse konu plakalar, plaka basmaya yetkili kuruluş tarafından herhangi bir ücret talep edilmeksizin değiştirilir." Bu hüküm, trafik denetimlerinde tespit edilen hatalı plakaların doğrudan ilgili oda tarafından yenilenmesini zorunlu kılıyor. Araç sahiplerinin bu konuda ayrıca bir talepte bulunmasına gerek kalmayacak.
Tek Tip Plaka Dönemi Başlıyor: 2027'ye Kadar Süre
Yönetmelik değişikliği kapsamında, Türkiye'deki tüm araç plakalarının tek tip bir kalıpla basılması için çalışmalar başlatıldı. Bu kapsamda, TŞOF'a bağlı birimlere yeni plaka kalıpları gönderme yükümlülüğü getirildi. Bu geçiş süreci için ise 2027 yılı Ocak ayına kadar süre tanındı. Yönetmelikte yer alan bir diğer önemli ifade ise, "Bu tarihten önce yetkili kuruluş tarafından basılmış olup da mühürlü ve diğer güvenlik işaretleri bulunan araç tescil plakaları, belirtilen ölçülere uygun kabul edilir." şeklinde. Bu madde, mevcut damgalı ve mühürlü plakaların geçerliliğini koruyacağını belirtiyor.
Yönetmelik Neden Değişti?
Bu yönetmelik değişikliğinin temelinde, TŞOF tarafından basılan bazı plakaların APP plakalarla karıştırılması yatıyor. Kalın harf ve rakamlarla basılan TŞOF plakaları, zaman zaman güvenlik standartlarını taşımayan sahte plakalarla karıştırılıyordu. İçişleri Bakanlığı, bu durumu fark ederek önce süre uzatımı sağladı. Bakanlık, TŞOF tarafından basılan tüm plakaların yasal olarak kabul edilmesini benimserken, 1 Nisan itibarıyla TŞOF dışındaki kurumlarca basılan ve güvenlik standartlarını taşımayan sahte plakalar için ciddi cezai işlemlerin uygulanacağını duyurdu. Bu kapsamda, sahte plaka kullananlara 140 bin lira idari para cezası kesilecek.
Hatalı Basılmış Plakalar İçin Cezai İşlem Yok
Alınan karara göre, hatalı basılmış olsa dahi TŞOF tarafından verilmiş olan plakalar için herhangi bir cezai işlem uygulanmayacak. Bu plakaların belirlenen süreç içerisinde standartlara uygun hale getirilmesi sağlanacak. Bu sayede, yıl sonuna kadar tüm plakaların tek tip olması hedefleniyor. Sızan bilgilere göre, İçişleri Bakanlığı, plaka basımında tek yetkili kılınan TŞOF'a da yaptırımlar öngörüyor. Şoförler Odası'na, APP plakalarını yasalara uygun hale getirmeleri için 1 Ocak 2027'ye kadar süre verilecek. Oda, tüm plakaları tek tip basacak geliştirmeleri ve değişimleri tamamlamak zorunda.
Oda Başkanlarına Yaptırım Riski
Basında yer alan haberlere göre, bu yükümlülükleri yerine getirmeyen odaların plaka basma yetkileri 180 gün süreyle iptal edilecek. Ayrıca, basımı gerçekleştiren oda başkanı hakkında görevi kötüye kullanmaktan suç duyurusunda bulunulacak. Oda tarafından basılan plakaların görselleri Emniyet sistemlerinde saklanacak. Bu sayede, plaka üzerinde kimin değişiklik yaptığı ve plakanın yönetmeliğe aykırı basılıp basılmadığı kontrol edilebilecek. Yorumlara göre, yönetmeliğe aykırı basılan her plaka için odaya 10 bin lira da ceza kesilecek.
APP Plakalar Ücretsiz Nasıl Değiştirilir?
Yönetmelik değişikliğinin ardından, trafik ekiplerince uygun bulunmayan plakalar TŞOF tarafından yenisiyle değiştirilecek. Emniyet ekipleri, TŞOF'un bastığı plakaları uygun bulmazsa, plakayı basan birime başvurulacak. Plakalardaki karekodlar, hangi odanın bu plakayı bastığını gösteriyor. Plakayı basan oda, bu plakayı bastığına dair evrakları saklamak ve araç sahibine vermek zorunda. Trafik ekiplerinin talebi üzerine, ilgili oda yeni plakayı ücretsiz olarak basacak.
Plaka Yönetmeliği'ne Göre Standartlar
Araç plakaları, Araçların Satış Devir ve Tescil Hizmetleri'nin Yürütülmesi Hakkındaki Yönetmelik Hükümleri'ne göre belirli standartlara sahip olmalı. Bu standartlar özetle şöyle:
- Kare kutucuklar içinde ay ve yıldız ile TR güvenlik işaretleri bulunan yansıtıcılı folyo ile kaplı olmalı.
- İl kodu ile harf grubu arasındaki alanda, plakanın bilgilerini doğrulamak için 15x15 mm ebadında kare kod ve plakanın basıldığı yılı içeren 12 haneli seri numarası bulunmalı.
- Güvenlik işaretleri, plaka kopyalarının yapılmasını engellemek amacıyla yansıtıcı tabakalı üretilmeli.
- Güvenlik işaretleri, aracın yaklaşık 1.8 metre önünden veya arkasından 30 derecelik açıyla bakıldığında görülebilir olmalı.
- 1 metreden fazla yaklaşıldığında ya da 4 metreden fazla uzaklaşıldığında görülemeyecek nitelikte olmalı.
TŞOF Tarafından Basılan Plakalarda Olması Gerekenler
Türkiye'deki araç tescil plakalarının basımından sorumlu olan TŞOF'un plakalarında bulunması gereken güvenlik işaretleri şunlardır:
- TŞOF'un mührü.
- Sol tarafta, Türkiye'nin uluslararası güvenlik işareti olan TR rumuzu.
- Her plakanın üzerinde hologram ve güvenlik şeridi.
- Tekrar eden kare kutucuklar içinde ay ve yıldız ile TR güvenlik işaretleri.
- 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren basılan plakalara ek olarak karekod ve 12 haneli seri numarası.
Ancak, plakada karekod olmaması, plakanın sahte olduğu anlamına gelmez. Mühür ve güvenlik işaretlerinin varlığı, plakanın standartlara uygun ve geçerli olması için yeterlidir.
Sahte Plakalara Ağır Cezalar
APP plaka adı altında kullanılan ve tamamen sahte olan plakalarla ilgili ciddi yaptırımlar uygulanacak. Yasa değişikliğine göre, okunması zor hale getirilmiş plakalar için 140 bin lira ceza kesilecek ve araç 30 gün trafikten men edilecek. Bir yıl içinde iki veya daha fazla ihlalde bulunan sürücülere her seferinde 280 bin Türk lirası idari para cezası uygulanacak, sürücü belgeleri
