Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerine dair önemli açıklamalarda bulundu. Karahan, özellikle İran'a yönelik saldırılar sonrası artan belirsizlik ortamında, döviz likiditesini desteklemek amacıyla altın kaynaklı işlemlerin kullanılmasının doğal bir tercih olduğunu belirtti. Bu işlemlerin büyük çoğunluğunun vadeli altın-döviz takası niteliğinde olduğunu ve vadesi geldiğinde altınların yeniden rezervlere döneceğini vurguladı. Karahan, enflasyonist etkileri sınırlamak ve fiyat istikrarını sağlamak için gereken sıkılığı uygulamakta kararlı olduklarını ifade etti.
Bölgesel Gelişmelerin Ekonomiye Etkileri
Başkan Karahan, Körfez bölgesindeki çatışmaların Türkiye ekonomisi ve piyasalar üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde değerlendirdi. Bu gelişmelerin enflasyon, büyüme, enerji, ticaret, cari açık ve turizm gibi birçok alanda etkisini gösterdiğini belirtti. Merkez Bankası'nın bu etkileri azaltmaya yönelik proaktif adımlar attığını söyledi. Artan enerji fiyatlarına karşı uygulanan eşel mobil sisteminin enflasyonist baskıyı düşürdüğünü ve belirsizliğin yatırım iştahı ile özel tüketim üzerindeki olumsuz etkilerinin yönetileceğini öngördüklerini ekledi.
Altın Kaynaklı İşlemlerin Rolü
Döviz likiditesinin desteklenmesi gereken dönemlerde altın kaynaklı işlemlerin kullanılmasının doğal bir tercih olduğunu belirten Karahan, bu işlemlerin önemli bir kısmının vadeli altın-döviz takası şeklinde olduğunu açıkladı. Bu sayede, vadesi geldiğinde altınların yeniden TCMB rezervlerine döneceği güvencesini verdi. Bankaların Merkez Bankası ile swap işlemlerine yeniden yönelmesinin, sistemde bir döviz likiditesi sıkıntısı olmadığını ve uygulanan kur rejiminin sağlıklı işlediğini gösterdiğini ifade etti. Bu yaklaşımın temel amacının fiyat istikrarını destekleyerek finansal istikrarı güçlendirmek olduğunu kaydetti.
Enflasyonist Etkiler ve Alınan Önlemler
Bölgesel savaşın neden olduğu petrol ve enerji fiyatlarındaki artışın Türkiye'de enflasyonu nasıl etkilediği sorusuna yanıt veren Karahan, bu durumun maliyet kaynaklı baskı yarattığını belirtti. Petrol fiyatlarındaki yüzde 10'luk kalıcı bir artışın tüketici enflasyonunu bir yıl içinde yaklaşık 1,1 puan artırdığını gösteren analizlere işaret etti. Eşel mobil sisteminin bu etkinin tüketici fiyatlarına yansımasını önemli ölçüde sınırladığını ve petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini üçte bir oranında düşürdüğünü söyledi. Savaşın orta vadede hem arz hem de talep yönlü enflasyonist etkileri olacağını öngören Karahan, beklentiler ve fiyatlama davranışları üzerindeki etkileri sınırlamak için gereken sıkılığı sağlayacaklarını vurguladı.
Cari Denge ve Büyüme Dinamikleri
Artan enerji maliyetleri, dış belirsizlikler ve küresel talepteki olası zayıflamanın ekonomik aktivite üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmasını beklediklerini dile getiren Karahan, petrol fiyatlarındaki 10 dolarlık bir artışın büyüme oranında bir yıllık dönemde 0,4 ila 0,7 puan gerilemeye neden olabileceğini belirtti. Cari denge üzerindeki etkileri de değerlendiren Karahan, petrol fiyatlarındaki 10 dolarlık artışın net enerji dengesinde yaklaşık 3 ila 4 milyar dolarlık bir bozulmaya yol açtığını, doğal gaz ithalat fiyatlarındaki artışla bu rakamın 5 milyar dolara kadar çıkabildiğini söyledi. Küresel talepteki zayıflamanın ihracat ve turizm üzerinden cari açığı artırıcı etkileri olabileceğini, ancak ekonomik aktivitedeki soğumanın ticaret dengesini olumlu etkileyeceğini ekledi. Mevcut durumda cari açığın tarihsel ortalamasının altında olduğunu ve son gelişmelerle ortaya çıkabilecek olası bozulmanın yönetilebilir seviyede olacağını düşündüklerini belirtti.
Rezerv Politikası ve Kur Rejimi
Rezervlerdeki düşüş ve yabancı çıkışıyla birlikte kur rejiminde bir değişiklik düşünüp düşünmedikleri sorusuna Karahan, mevcut kur rejimini 2026 yılına kadar sürdüreceklerini net bir dille ifade etti. Gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışlarının yaşandığı bu dönemde, Merkez Bankası'nın rezervler üzerindeki baskıyı sınırlayıcı önlemler aldığını belirtti. Savaşın başlamasıyla birlikte üst banttan fonlamaya geçtiklerini, yurt içi yerleşiklerle Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladıklarını ve tahvil alımlarını öne çekerek para piyasası fonlarındaki olası çıkışları engellediklerini açıkladı. Bu önlemlerin yurt içi piyasalarda Türk lirasının cazibesini koruduğunu ve yurt içi yerleşiklerin döviz talebinin sınırlı kaldığını vurguladı. Dezenflasyon sürecinin devamı için gereken sıkılığı sağlamakta kararlı olduklarını bir kez daha yineledi.
Rezerv Yönetimi ve Swap İşlemleri
Kamuoyunda tartışılan rezerv politikasını ve altın satışı iddialarını değerlendiren Karahan, rezerv tutmanın temel amacının para ve kur politikalarına olan güveni güçlendirmek ve ekonomiyi olası olumsuz etkilere karşı korumak olduğunu belirtti. Yıllar içinde altın rezervlerini iki katına çıkardıklarını ve Mart 2026 itibarıyla altın rezervlerinin toplam rezerv içindeki payının yüzde 60'ı aştığını söyledi. Bu nedenle, döviz likiditesinin desteklenmesi gereken dönemlerde altın kaynaklı işlemlerin kullanılmasının doğal bir tercih olduğunu vurguladı. Swap işlemlerinin likidite yönetiminde yaygın kullanılan araçlardan biri olduğunu ve farklı türde swap işlemleriyle finansal sistemin likiditesini yönettiklerini açıkladı. Lokasyon swap işlemleri ile yurt içindeki altını uluslararası piyasalarda kullandıklarını, son dönemde yaptıkları döviz karşılığı altın swap işlemleriyle de döviz likiditelerini güçlendirdiklerini belirtti. Bu işlemlerin önemli bir kısmının vadeli altın-döviz takası niteliğinde olduğunu ve vadesi geldiğinde altınların yeniden rezervlere döneceğini tekrarladı. Bankalarla döviz karşılığı Türk lirası swap işlemleri yapabildiklerini ve bankaların Merkez Bankası ile olan swap işlemlerine yeniden yönelmesinin sistemde döviz likiditesi sıkıntısı olmadığını gösterdiğini ekledi. Tüm bu adımların amacının fiyat istikrarını desteklemek ve finansal istikrarı güçlendirmek olduğunu vurguladı. Bu konuda daha fazla bilgi için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.
